Epidemiologia zakażenia RSV – sezon 2025/2026
Zestawienie tygodniowej zapadalności (od pierwszego tygodnia sierpnia 2025 r. do przedostatniego tygodnia lipca 2026 r.) jednoznacznie pokazuje, że najwyższą zapadalność i obciążenie kliniczne odnotowano wśród najmłodszych pacjentów.
Od początku sierpnia do przełomu października i listopada 2025 roku zapadalność utrzymywała się na poziomie poniżej 5 przypadków na 100 tys. mieszkańców. Wyraźny wzrost zakażeń nastąpił w listopadzie i grudniu, a gwałtowny skok nastąpił na przełomie stycznia i lutego 2026 roku (wzrost z 66,4 na początku stycznia do 339,5/100 tys. w pierwszym tygodniu lutego w grupie 0-4 lata).
Apogeum przypadło na drugi tydzień marca, kiedy zapadalność w grupie dzieci 0-4 lata osiągnęła rekordowe 664,0 na 100 tys. mieszkańców, co oznacza spadek o ponad 25% względem rekordu z sezonu 2024/2025 (890,9/100 tys.). Od trzeciego tygodnia lutego do czwartego tygodnia marca wskaźnik ten stale przekraczał 500/100 tys. Od trzeciego tygodnia kwietnia obserwowano dynamiczny spadek do poziomu międzysezonowego (3,1/100 tys. w czwartym tygodniu lipca).
W populacji dorosłych i seniorów zgłaszana zapadalność w POZ nie przekroczyła 10/100 tys. Maksymalne wartości osiągnięto w drugim i trzecim tygodniu marca 2026 roku - 9,4/100 tys. u osób 85+ oraz 9,3/100 tys. w grupie 80-84 lata, co stanowiło spadek o ponad 40% względem sezonu 2024/2025 (wówczas maksimum wynosiło 15,9/100 tys.).
Bilans szczepień
W sezonie 2025/2026 wykonano w Polsce łącznie 627 067 szczepień przeciwko RSV, co stanowi blisko 9-krotny wzrost (o 772%) w porównaniu z sezonem 2024/2025, kiedy podano jedynie 71 897 dawek.
Struktura zaszczepionych odzwierciedliła dwa nurty profilaktyki:
- Seniorzy (65+) stanowili aż 84,91% wszystkich zaszczepionych (532 430 osób; najliczniejsza grupa 70-74 lata: 162 530 dawek).
- Kobiety w wieku prokreacyjnym (20-44 lata) - zaszczepiono 78 930 kobiet (wobec zaledwie 1 116 mężczyzn w tym samym wieku). Ta dysproporcja obrazuje rosnącą świadomość szczepień kobiet w ciąży, mających na celu przezłożyskowy transfer przeciwciał matczynych i bierną ochronę niemowlęcia w pierwszych 6 miesiącach jego życia.
Wyzwania kliniczne i rola farmaceutów oraz pielęgniarek
Różnicowanie i testy combo (point-of-care)
Dostępność szybkich testów antygenowych (RSV/grypa/COVID-19) w aptekach i gabinetach POZ usprawniła diagnostykę różnicową. Prawidłowa identyfikacja wirusa chroni przed niepotrzebną antybiotykoterapią.
Ocena objawów alarmowych (red flags)
Krytyczny w przebiegu zapalenia oskrzelików u niemowląt jest 3.-5. dzień infekcji, gdy nasila się martwica nabłonka i tworzą się czopy śluzowe. Pielęgniarki i pracownicy aptek powinni uczulać opiekunów na objawy duszności wymagające pilnej hospitalizacji. Do takich objawów wymagających pilnego zgłoszenia się do lekarza zaliczamy:
- tachypnoe (>50 oddechów/min u niemowląt <3 m.ż., >40 oddechów/min w wieku 3-6 m.ż.),
- objawy wzmożonego wysiłku (wciąganie międzyżebrzy, poruszanie skrzydełkami nosa, postękiwanie),
- epizody bezdechu i spadek saturacji poniżej 92% (wskazanie do tlenoterapii).
Wnioski na kolejne sezony
Miniony sezon dowiódł, że zaszczepienie pacjentów przed szczytem zachorowań daje wymierne korzyści. W nadchodzącym sezonie naszym głównym celem powinno być dalsze sprawne kwalifikowanie seniorów i ciężarnych do szczepień w POZ oraz aptekach.
Piśmiennictwo:
- Centrum e-Zdrowia. Raport o chorobach zakaźnych [Internet]. Warszawa: Centrum e-Zdrowia; [cyt. 2026 Sep 15]. Dostępne na: https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/raport-o-chorobach-zakaznych
