Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2026 r., a część zmian - w 2027 r.. Celem projektu jest rozszerzenie programu obowiązkowych szczepień oraz jego dostosowanie do aktualnych zagrożeń epidemiologicznych i wyzwań zdrowia publicznego.
Obowiązkowe szczepienia przeciw meningokokom
Projekt rozporządzenia wprowadza nowy zapis dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw meningokokom typu B oraz ACWY. Zgodnie z propozycją, szczepienia te mają objąć dzieci i młodzież do ukończenia 19. roku życia, należące do określonych grup ryzyka, szczególnie narażonych na ciężki przebieg zakażenia.
Do grup tych zaliczono m.in. osoby po urazie lub z wadą ośrodkowego układu nerwowego przebiegającą z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego, przed lub po wszczepieniu implantu ślimakowego, a także pacjentów przed lub po leczeniu immunosupresyjnym czy biologicznym. Obowiązek szczepienia obejmie również osoby z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności, nowotworami, małopłytkowością idiopatyczną, sferocytozą wrodzoną, chorobami serca, nerek, płuc (w tym astmą) oraz chorobami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca.
Szczepieniami zostaną objęte także dzieci urodzone przez matki zakażone wirusem HIV, wcześniaki (urodzone przed 37. tygodniem ciąży), pacjenci po usunięciu śledziony lub z jej niewydolnością, osoby z zaburzeniami składowych dopełniacza, zakażone HIV, po przeszczepie komórek macierzystych, przyjmujące leki biologiczne, a także osoby z kontaktu w ramach opracowywania ognisk epidemicznych.
Szczepienia przeciwko HPV
Projekt wprowadza również istotną zmianę w programie szczepień ochronnych – obowiązkowe szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Nowy obowiązek ma objąć dzieci i młodzież w wieku od 9 do 15 lat, czyli grupę, w której szczepienie jest najskuteczniejsze w zapobieganiu zakażeniom.
Wirus HPV jest główną przyczyną rozwoju raka szyjki macicy, ale wiąże się również z innymi nowotworami, takimi jak nowotwory gardła, odbytu czy prącia. Włączenie tego szczepienia do kalendarza obowiązkowego stanowi ważny krok w kierunku profilaktyki chorób nowotworowych w Polsce.
Zmiany dotyczące szczepień przeciw ospie wietrznej
W projekcie rozporządzenia dodano nowe grupy objęte obowiązkiem szczepienia przeciw ospie wietrznej – dzieci do 4. roku życia przebywające lub zakwalifikowane do żłobków, klubów dziecięcych lub przedszkoli. Nowy zapis formalnie rozszerza obowiązek na wszystkie dzieci uczęszczające do tych placówek, a nie tylko te z określonymi wskazaniami zdrowotnymi.
WZW typu B – rozszerzenie grupy kobiet
Projekt nowelizacji przewiduje rozszerzenie obowiązku szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B). Oprócz kobiet planujących ciążę, szczepienie obejmie również kobiety w ciąży, które wcześniej nie były zaszczepione.
Zmiana ta ma na celu zwiększenie ochrony zarówno przyszłych matek, jak i ich dzieci przed zakażeniem wirusem WZW B, który może prowadzić do przewlekłych chorób wątroby, a w ciężkich przypadkach - do marskości lub raka wątrobowokomórkowego. Dotychczas obowiązek ten dotyczył wyłącznie kobiet planujących ciążę.
Zmiany dotyczące szczepień przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi
Nowelizacja wprowadza również modyfikacje w harmonogramie szczepień przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi u dzieci i młodzieży. Ministerstwo Zdrowia planuje przesunąć podanie drugiej dawki przypominającej z 14. na 12. rok życia. Dodatkowo przewidziano wprowadzenie trzeciej dawki przypominającej w 17. roku życia, która zastąpi dotychczasowe szczepienie przypominające przeciw błonicy i tężcowi wykonywane w wieku 19 lat.
Likwidacja obowiązku obecności opiekuna przy szczepieniu dziecka
Z projektu usunięto przepisy wymagające obecności rodzica lub opiekuna podczas badania kwalifikacyjnego i szczepienia dziecka do 6. roku życia. Zmiana ta oznacza uproszczenie procedury – lekarz lub pielęgniarka będą mogli wykonać szczepienie bez obecności rodzica, jeśli dziecko zostało wcześniej prawidłowo zakwalifikowane.
Czas wprowadzenia zmian
Przewiduje się, że obowiązkowe szczepienia przeciw HPV dla dzieci i młodzieży w wieku od 9 do 15 lat oraz szczepienia przeciw meningokokom grup A, C, W i Y dla dzieci z grup ryzyka inwazyjnej choroby meningokokowej (IChM) zostaną wprowadzone od 1 stycznia 2027 roku. Pozostałe przepisy rozporządzenia mają natomiast wejść w życie wcześniej – z dniem 1 stycznia 2026 roku.
Piśmiennictwo:
- Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12403354/13164995/13164996/dokument743638.pdf
