Lato to czas intensywnych zabiegów kosmetycznych, kolorowych pedikiurów i wzmożonej aktywności fizycznej na świeżym powietrzu. Niestety, dla wielu pacjentów ten sezon kończy się wizytą w aptece lub u dermatologa z niepokojącym objawem oddzielającej się płytki paznokciowej. Choć pierwszą myślą jest zazwyczaj infekcja grzybicza, specjaliści ostrzegają – w okresie wakacyjnym głównym winowajcą jest często onycholiza wywołana modą i letnim stylem życia.
Onycholiza, czyli patologiczne, bezbolesne oddzielenie się płytki paznokciowej od łożyska, to częsta dolegliwość, z którą pacjenci zgłaszają się do aptek. Choć pacjenci często z góry zakładają infekcję grzybiczą, etiologia tego stanu jest znacznie szersza i nierzadko wymaga wnikliwego wywiadu.
Mechanizm onycholizy najczęściej rozpoczyna się od części dystalnej i postępuje w stronę wału paznokciowego. Zmieniony fragment płytki traci swój naturalny, różowy kolor (pochodzący z prześwitujących naczyń włosowatych łożyska) i staje się nienaturalnie biały na skutek nagromadzenia się pod nim powietrza.
Uraz, chemia czy niewłaściwy manicure?
Jak pokazuje praktyka kliniczna (np. nierzadkie przypadki utraty paznokci u osób noszących robocze obuwie ze stalowymi noskami), jedną z głównych przyczyn jest onycholiza pourazowa. Z reguły jest ona obustronna, symetryczna i wynika z ucisku (ciasne buty) lub powtarzalnych mikrourazów (gra w tenisa, squasha, balet).
Coraz częściej jednak w aptekach pojawiają się pacjenci z onycholizą wywołaną czynnikami chemicznymi i kosmetycznymi:
Inne częste przyczyny onycholizy:
- Chemiczne i kosmetyczne – agresywny manicure hybrydowy, nadużywanie silnych zmywaczy, alergie na konserwanty i akrylany oraz praca z chemią (np. podchlorynem sodu) bez rękawiczek.
- Leki – skutek uboczny stosowania m.in. tetracyklin, tiazydów, allopurynolu i leków przeciwnowotworowych.
- Choroby ogólnoustrojowe – może towarzyszyć nadczynności tarczycy, cukrzycy, zaburzeniom krążenia, niedoborom żelaza, łuszczycy czy AZS.
Pułapka wtórnych zakażeń
Odwarstwiona płytka tworzy idealną przestrzeń dla zanieczyszczeń i martwej keratyny – doskonałe środowisko do rozwoju drobnoustrojów. Zmiana zabarwienia paznokcia to dla farmaceuty ważna wskazówka diagnostyczna:
- Żółty, szary, brązowy – może sugerować wtórną infekcję grzybiczą (dermatofity, pleśniowce, drożdżaki).
- Zielony – typowe dla nadkażenia pałeczką ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa).
- Czerwony lub czarno-fioletowy – wskazuje na obecność krwiaków pourazowych (złogi hemosyderyny).
Co doradzić pacjentowi przy okienku?
Podstawą terapii jest eliminacja czynnika drażniącego. Pacjentowi należy zalecić:
- Obcinanie paznokci na krótko.
- Całkowitą rezygnację ze stylizacji (lakiery, hybrydy) do czasu wyleczenia.
- Unikanie agresywnego czyszczenia i "dłubania" pod paznokciem.
- Stosowanie preparatów odżywiających i stymulujących łożysko.
- Używanie wkładek amortyzujących do obuwia (w przypadku urazów mechanicznych).
Piśmiennictwo:
- Jaworek A, Grześkowiak B, Wojas-Pelc A. Onycholiza oraz częściowa utrata płytek paznokciowych paluchów związane z pracą zawodową [Internet]. Dermatologia po Dyplomie. 2019;(2). Dostępne na: https://podyplomie.pl/czasopisma/dermatologia-po-dyplomie/2019/02/onycholiza-oraz-czesciowa-utrata-plytek-paznokciowych-paluchow-zwiazane-z-praca-zawodowa
