Ostre zapalenie mózgu wiąże się ze znacznym wzrostem ryzyka rozwoju demencji. Naukowcy z The University of Texas Medical Branch (UTMB) wykazali na łamach Journal of Neurology, że przebycie tej choroby pozostawia mózg bardziej podatny na powikłania neuropoznawcze, a poziom ryzyka zależy od wieku pacjenta i przyczyny zapalenia.
Przebieg badania
Przeanalizowano dane z elektronicznej dokumentacji medycznej (baza TriNetX) obejmującej ok. 129 mln pacjentów z 72 ośrodków w USA. Zapalenie mózgu występowało u ok. 74 na 100 tys. osób. Badacze porównali osoby po przebytej chorobie z dobranymi grupami kontrolnymi, obserwując je przez okres do 10 lat.
Wpływ wieku, przyczyn i mechanizm uszkodzeń
Podwyższone ryzyko otępienia stwierdzono we wszystkich grupach wiekowych. W przypadku klasycznych, postępujących demencji (np. choroby Alzheimera czy naczyniowej) wskaźniki wzrastały u osób powyżej 40. roku życia:
- wiek 40–60 lat: ponad 5-krotny wzrost ryzyka
- wiek >60 lat: ponad 2-krotny wzrost ryzyka
- pacjenci <40 lat: wysoki wskaźnik wynikał głównie z ogólnych powikłań neurologicznych, stanowiących następstwa przebytej infekcji.
Najwyższe ryzyko niosły postaci nieinfekcyjne o podłożu zapalnym, np. autoimmunologiczne, a następnie wirusowe i grzybicze/pasożytnicze. Postać bakteryjna nie wykazała istotnego związku z demencją. Ryzyko po zapaleniu mózgu było wyższe niż po sepsie, zapaleniu opon mózgowych czy udarze.
Sugerowany mechanizm dotyczy gwałtownej reakcji zapalnej w tkance mózgowej. Nadmierna aktywacja komórek odpornościowych (mikrogleju i astrocytów) prowadzi do uwalniania toksycznych substancji i uszkodzenia połączeń nerwowych.
Wnioski
Pacjenci po zapaleniu mózgu – niezależnie od wieku i przyczyny – powinni zostać objęci stałą kontrolą neuropoznawczą (pamięć, uwaga, codzienne funkcjonowanie), co pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń.
Piśmiennictwo:
- Aditi, Blackwell T. et al., Long-term risk of dementia following encephalitis: a large-scale retrospective cohort study of electronic health records, Journal of Neurology (2026) 273:511. DOI: 10.1007/s00415-026-14017-3.
