Dwa badania opublikowane w 2025 i 2026 roku rzucają nowe światło na wpływ uodpornienia przeciwko wirusowi półpaśca (VZV) na ryzyko rozwoju otępienia, poważnych incydentów sercowo-naczyniowych oraz ogólną śmiertelność. Te niezwykle spójne dane mogą zrewolucjonizować podejście do profilaktyki u osób po 50. roku życia.
Rekombinowana szczepionka a ryzyko otępienia
W badaniu opublikowanym w lutym 2025 r., E. Tang i wsp. z University of California, San Francisco (UCSF) objęli analizą kohortę 4 502 678 pacjentów. Naukowcy oceniali wpływ dwudawkowej rekombinowanej szczepionki przeciw półpaścowi na ryzyko demencji. Wykazano, że:
- Pełne zaszczepienie (dwie dawki) wiązało się ze spadkiem ryzyka demencji o 32% (skorygowany HR: 0,68; 95% CI: 0,67–0,70)
- Częściowe zaszczepienie (jedna dawka) dawało 11% redukcję ryzyka (skorygowany HR: 0,89; 95% CI: 0,87–0,92)
- Wskaźnik NNV (liczba osób, które trzeba w pełni zaszczepić, aby zapobiec jednemu przypadkowi demencji) wyniósł zaledwie 45
Samo przejście półpaśca przed szczepieniem zwiększało ryzyko demencji o 47% (HR: 1,47). Co ważne, stosowanie leków przeciwwirusowych w trakcie infekcji również wykazało silne działanie ochronne przeciwko otępieniu (redukcja ryzyka o 58%, HR: 0,42).
Ochrona przed zgonem i chorobami serca
Z kolei praca zaprezentowana przez A. Dehghaniego i wsp. z Case Western Reserve University oraz UMass skupiła się na pacjentach ≥50. r.ż., u których doszło do zakażenia półpaścem. W dopasowanej grupie 38 092 pacjentów badacze wykazali, że uprzednie szczepienie przeciwko półpaścowi znacząco łagodziło długoterminowe, groźne powikłania infekcji:
- Ogólna śmiertelność (all-cause mortality) spadła o ponad 41% (HR: 0,586; 95% CI: 0,530–0,647)
- Ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych (MACE) – w tym zawału serca, udaru mózgu czy nagłego zgonu – zostało zredukowane o 21,3% (HR: 0,787; 95% CI: 0,750–0,827)
- Ryzyko demencji po przebytej infekcji obniżyło się o 16,1% (HR: 0,839; 95% CI: 0,772–0,913)
Nie odnotowano natomiast różnic w zapadalności na parkinsonizm czy zaburzenia psychiatryczne.
Dlaczego szczepienie chroni cały organizm?
Reaktywacja wirusa VZV wyzwala silny stan zapalny w układzie nerwowym oraz naczyniach krwionośnych, co sprzyja uszkodzeniom neuronów i powikłaniom naczyniowym. Szczepienie przeciwko półpaścowi ogranicza ten destrukcyjny proces, m.in. hamując uwalnianie cytokin prozapalnych, które mogą współdziałać z beta-amyloidem.
Wyniki obu badań dostarczają jednoznacznych dowodów na to, że szczepienie przeciw półpaścowi ma kluczowe znaczenie chroniąc starszych pacjentów przed najgroźniejszymi chorobami cywilizacyjnymi i przedwczesną śmiercią.
Piśmiennictwo:
- Dehghani A, Yendewa G. 218. Impact of Prior Zoster Vaccination on Cardiovascular, Dementia, and Mortality Outcomes Following Herpes Zoster Infection: A Matched Cohort Study. Open Forum Infect Dis. 2026 Jan 11;13(Suppl 1):ofaf695.076. doi: 10.1093/ofid/ofaf695.076. PMCID: PMC12791287.
- Tang E, Ray I, Arnold BF, Acharya NR. Recombinant zoster vaccine and the risk of dementia. Vaccine. 2025 Feb 6;46:126673. doi: 10.1016/j.vaccine.2024.126673. Epub 2024 Dec 28. PMID: 39733478; PMCID: PMC11969937.
