Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC, European Society of Cardiology) wraz z Amerykańskim Kolegium Kardiologicznym (ACC, American College of Cardiology), Amerykańskim Towarzystwem Kardiologicznym (AHA, American Heart Association) oraz Światową Federacją Serca (WHF, World Heart Federation) opublikowało V Uniwersalną Definicję Zawału Serca (Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction). Dokument ten wprowadza kluczową reformę klasyfikacji i diagnostyki ostrych zespołów wieńcowych (OZW) oraz ostrego uszkodzenia mięśnia sercowego, rezygnując z podziału numerycznego na rzecz podejścia patofizjologicznego i klinicznego.
Trzy typy kliniczne
Dotychczasowy podział cyfrowy (typy 1, 2, 3, 4a–c, 5) bywał trudny do stosowania w praktyce. Nowa klasyfikacja zastępuje go trzema typami klinicznymi:
- Pierwotny zawał serca – powstaje samoistnie w wyniku ostrej patologii wieńcowej. Obejmuje klasyczną aterotrombozę, samoistne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, skurcz naczyniowy, zatorowość oraz późną zakrzepicę lub restenozę w stencie/pomoście (>30 dni od zabiegu).
- Wtórny zawał serca - wynika z zaburzenia równowagi podaż/zapotrzebowanie na tlen w przebiegu innej ostrej choroby (np. hipoksji, tachyarytmii czy niedokrwistości). Wprowadzono obiektywne kryteria potwierdzające: obecność istotnej miażdżycy wieńcowej (zwężenie ≥70% lub ≥50% w ocenie czynnościowej) bądź nowych zaburzeń kurczliwości/utraty żywotności w badaniach obrazowych
- Zawał powiązany z procedurą - obejmuje powikłania zabiegów kardiologicznych (przezskórnej interwencji wieńcowej – PCI, percutaneous coronary intervention) i kardiochirurgicznych (pomostowania aortalno-wieńcowego – CABG, coronary artery bypass grafting) do 30 dni. Zrezygnowano ze sztywnych progów troponinowych na rzecz ujednoliconych kryteriów wymagających potwierdzenia angiograficznego lub obrazowego.
Rezygnacja z typu 3 i ewolucja pojęcia MINOCA
Kategorię „typ 3” (zgon przed badaniem markerów) usunięto. Zgony klasyfikuje się na podstawie wywiadu lub sekcji zwłok. Akronim MINOCA zdefiniowano na nowo jako myocardial injury with non-obstructive coronary arteries (uszkodzenie, a nie zawał mięśnia sercowego z drożnymi naczyniami wieńcowymi). MINOCA stanowi wyłącznie rozpoznanie robocze – w rezonansie magnetycznym serca u większości pacjentów rozpoznaje się przyczyny niekoronarogenne (np. zapalenie mięśnia sercowego czy zespół Takotsubo).
Troponiny dla płci i kodowanie ICD-11
Wytyczne nakazują stosowanie norm 99. percentyla troponin specyficznych dla płci, co zapobiega niedodiagnozowaniu zawałów u kobiet. Dokument po raz pierwszy w pełni integruje klasyfikację z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób - ICD-11.
Podsumowanie
V Uniwersalna Definicja Zawału Serca porządkuje język kliniczny i wymaga precyzyjnej weryfikacji etiologii każdego wzrostu troponiny przy łóżku chorego.
Piśmiennictwo:
- Nicholas L Mills, L Kristin Newby, Sarah Zaman, Wael A Almahmeed, Chiara Bucciarelli-Ducci, Monica M Colvin, George D Dangas, Holli A DeVon, Rohan Dharmakumar, Thomas A Gaziano, Derek J Hausenloy, Mohamed Jeilan, Konstantinos C Koskinas, Bertil Lindahl, Zuzana Motovska, Maria Rubini Gimenez, Ana María Salvati, Jacqueline E Tamis-Holland, ESC/ACC/AHA/WHF Universal Definition Document Advisory Group , Fifth Universal Definition of Myocardial Infarction (2026): On behalf of the Joint European Society of Cardiology (ESC)/American College of Cardiology (ACC)/American Heart Association (AHA)/World Heart Federation (WHF) Task Force for the Universal Definition of Myocardial Infarction Endorsed by the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS) and the Society of Thoracic Surgeons (STS) Affirmation of Value by the Society for Cardiovascular Angiography and Interventions (SCAI), European Heart Journal, 2026;, ehag101, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehag101
