Nowa metaanaliza, którą przeprowadzili Jiamin Xie, Sho Liu i Xiao Wong, opublikowana na łamach czasopisma BMC Pediatrics w 2025 roku, wskazuje, że rutynowe stosowanie tych preparatów u dzieci z nadwagą i otyłością nie przynosi oczekiwanych korzyści klinicznych.
Jak przeprowadzono badanie?
Badaniem objęto łącznie 1 391 dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 20 lat z nadwagą lub otyłością (zdefiniowaną jako wskaźnik BMI dla wieku i płci na lub powyżej 85. percentyla). Wśród uwzględnionych prac wielkość próby w poszczególnych badaniach wahała się od 9 do 103 uczestników, a czas trwania interwencji wynosił od 4 do 24 tygodni.
Przeanalizowano trzy typy suplementacji:
- Probiotyki (badane w 6 badaniach, z użyciem m.in. szczepów Lactobacillus czy Bifidobacterium),
- Synbiotyki – połączenie probiotyków z prebiotykami (badane w 6 badaniach, często wzbogacane dodatkowo o witaminy),
- Prebiotyki – m.in. oligofruktoza, inulina czy glukomannan (badane w 5 badaniach).
Ostatecznie poddano analizie 17 badań, sprawdzając m.in. zmianę masy ciała, wskaźnika masy ciała (BMI), specjalistycznego wskaźnika odchylenia standardowego BMI (BMI-z, który pozwala obiektywnie ocenić stopień otyłości u rosnących dzieci niezależnie od wieku i płci), a także poziom cukru, insuliny we krwi oraz profil lipidowy (cholesterol i trójglicerydy). Jakość uzyskanych dowodów naukowych oceniono za pomocą rygorystycznego systemu GRADE.
Kluczowe wyniki i wnioski dla praktyki (lekarze i farmaceuci)
-
Probiotyki i synbiotyki bez wpływu na wagę
Stosowanie probiotyków (żywych mikroorganizmów korzystnych dla zdrowia) oraz synbiotyków (połączenia probiotyków z prebiotykami) nie wpłynęło istotnie na zmniejszenie masy ciała, wartości BMI ani na parametry lipidowe i glikemiczne.
-
Prebiotyki z minimalnym efektem na wagę, ale bez wpływu na BMI-z
Prebiotyki (czyli tzw. „pożywka” dla dobrych bakterii) wykazały niewielki, pozytywny wpływ na spadek masy ciała (SMD = -0,81) i BMI (SMD = -0,76). Jednak w przypadku wskaźnika BMI-z (odzwierciedlającego nasilenie otyłości u dzieci) analiza wykazała, że wartości BMI-z pozostały całkowicie niezmienione (brak istotnego statystycznie efektu, p >0,05). Autorzy podkreślają ponadto, że jakość dowodów dla tych efektów jest bardzo niska, co oznacza, że wyniki należy traktować z dużą rezerwą.
-
Brak poprawy parametrów metabolicznych
Żaden z badanych preparatów nie poprawił w sposób istotny gospodarki węglowodanowej (nie obniżył poziomu insuliny ani wskaźnika oporności na insulinę – HOMA-IR).
Aktualna wiedza medyczna pokazuje zatem, że niewłaściwe jest rekomendowanie rutynowego włączania biotyków jako głównej metody leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. W walce z nadwagą u najmłodszych wciąż fundamentem pozostają niefarmakologiczne zmiany stylu życia: zbilansowana dieta oraz regularna aktywność fizyczna.
Piśmiennictwo:
- Xie, J., Liu, S., & Wong, X. (2025). The role of microbiome-modulating supplements in managing metabolic syndrome risk factors among overweight and obese youth: a GRADE-assessed meta-analysis. BMC Pediatrics, 25, 991.
